Kto i dlaczego korzysta w Polsce z internetu?
Polscy internauci korzystają z sieci intensywniej niż sugerowałby ich cyfrowy potencjał
czyli:
kategoryzacja celów korzystania z internetu, trzy wzorce motywacyjne użytkowników, osobisty potencjał cyfrowy i intensywność wykorzystania sieci
Kategoryzacji celów korzystania z internetu dokonano za pomocą analizy czynnikowej metodą głównych składowych z rotacją Varimax. Zmiennymi zależnymi były odpowiedzi na pytania o to, jak często używany jest internet do danego celu. Wartości „odmowa odpowiedzi” zostały zakodowane jako brak danych. Było 28 zmiennych, potraktowanych jako zmienne ilościowe. Analiza czynnikowa była analizą eksploracyjną, nie zakładano w niej maksymalnej liczby czynników. W wyniku tej analizy wyodrębniono sześć czynników. Głównym kryterium była analiza optymalnej ilości składowych. Wyodrębnione czynniki tłumaczą 33,9% całej wariancji celów korzystania z internetu. Wyodrębnienie czynników jest istotne statystycznie.
Praktyczny: W zakres tego czynnika wchodzą następujące cele: kontakt z urzędem, informacje nt. zdrowia, uczestnictwo w kursach online, znajdowanie pracy, znajdowanie ofert nieruchomości, korzystanie z map online. Czynnik praktyczny związany jest z wykorzystaniem internetu w celach związanych z codzienną aktywnością badanych również poza internetem.
Można wnioskować, że wykorzystanie internetu w ramach tego czynnika jest wsparciem dla aktywności podejmowanych poza internetem lub jest próbą łatwiejszego wykonania czynności, które pozwalają na osiągnięcie celów niezwiązanych bezpośrednio z internetem. Internet stanowi w tym ujęciu narzędzie wspierające codzienne funkcjonowanie człowieka.
Społeczny: W zakres czynnika wchodzą następujące cele: zawieranie nowych znajomości, dzielenie się zdjęciami z rodziną i znajomymi, znajdowanie informacji o innych osobach, podtrzymywanie kontaktu.
Aktywność społeczna obok zdobywania informacji jest wymieniana w literaturze jako jedna z najczęstszych motywacji korzystania z internetu. Uzyskany w naszych analizach czynnik społeczny zawiera czynności związane z prowadzeniem życia społecznego w internecie, takie jak poznawanie nowych osób czy znajdowanie informacji o innych osobach, ale również aktywności związane z kontaktami społecznymi poza internetem.
Techniczny: W zakres tego czynnika wchodzą następujące cele: poszukiwanie pomocy nt. oprogramowania, rozwiązywanie problemów technicznych z komputerem, ściąganie oprogramowania, ściąganie filmów/muzyki/zdjęć, słuchanie/oglądanie online filmów/muzyki/zdjęć.
Wielu użytkowników internetu przede wszystkim wykorzystuje go w celach związanych z komputerem i posiadanym oprogramowaniem. Służy on zarówno do rozwiązywania problemów technicznych z komputerem, jak również do ściągania nowego oprogramowania. Ta ostatnia tendencja wydaje się szczególnie silna wśród polskich internautów, którzy w znacznie większej mierze niż ich koledzy i koleżanki z innych krajów mają tendencję do testowania nowości programistycznych. Cele związane z własnym komputerem i posiadanym oprogramowaniem są typowe zarówno dla nowicjuszy, jak i dla doświadczonych użytkowników internetu. Dla pierwszych zachowania takie pełnią funkcję przede wszystkim zabawy i wynikają z fascynacji nowymi technologiami. Natomiast dla bardziej doświadczonych internautów wykorzystanie internetu w celu poszukiwania rozwiązań technicznych jest elementem wsparcia w sytuacji problemów technicznych ze sprzętem komputerowym czy oprogramowaniem.
Kreatywny: W zakres tego czynnika wchodzą następujące cele: branie udziału w grupach dyskusyjnych, prezentowanie własnej twórczości online, prowadzenie bloga, prowadzenie strony WWW, komentowanie twórczości/blogów innych.
Nazwa tego czynnika może rodzić kontrowersje. Jednak najlepiej oddaje on chyba sens celów realizowanych przez internautów, którzy korzystają z sieci po to, aby móc aktywnie komentować bieżące wydarzenia i wpisy innych osób, zamieszczać własną twórczość, a także prowadzić serwisy internetowe czy blogi. Każda z tych czynności wymaga aktywnego i kreatywnego działania w sieci. Jednocześnie zachowania takie najsilniej pokazują, w jakich obszarach część aktywności internautów może być przeniesiona (w jakiejś mierze) do świata wirtualnego. Realizacja tych celów pokazuje, że internet nie odgrywa tylko roli medium wspierającego funkcjonowanie w świecie pozainternetowym, nie tylko dostarcza niezbędnych informacji i rozrywki. Jest on również środowiskiem aktywnego działania i realizacji własnych pasji i potrzeb poznawczych, estetycznych czy społecznych.
Finansowy: W zakres tego czynnika wchodzą następujące cele: zakupy online, zdobywanie informacji finansowych, obsługa konta bankowego przez internet. Czynnik finansowy to przede wszystkim realizacja celów związanych z zarządzaniem własnymi finansami oraz z zachowaniami konsumenckimi. Realizacja celów ujętych w tym czynniku dotyka delikatnej sfery funkcjonowania człowieka, do której zazwyczaj ludzie podchodzą bardzo poważnie sfery finansowej. Z dużą pewnością można założyć, że realizacja tych celów związana jest ze znacznym zaufaniem do internetu jako medium bezpiecznego, jak również wiarygodnego.
Informacyjny: W zakres tego czynnika wchodzą następujące cele: informacje społeczno-polityczne, informacje o produktach i usługach, informacje nt. społeczności lokalnej, informacje potrzebne do pracy/nauki.
W porównaniu do czynnika „twórczego” czynnik „informacyjny” jest znacznie bardziej pasywny. Wykorzystując internet do zdobywania różnorodnych informacji, użytkownicy stawiają siebie w pozycji odbiorcy. W tej roli internet najbardziej chyba zbliża się do tradycyjnego medium masowego, w którym użytkownik odbiera informacje przygotowane przez innych. Staje się on podobny do tradycyjnego radia, telewizji czy prasy. Ciekawe jednak, że w ramach tego czynnika znalazło się poszukiwanie informacj w bardzo szerokim zakresie: zarówno ogólnych informacji społeczno-politycznych, jak i informacji o produktach czy informacji lokalnych. Osoby realizujące takie cele traktują internet jako uniwersalne medium informacyjne (na pewno w większym stopniu uniwersalne niż inne media).
